Thừa Thiên Huế không chỉ là mảnh đất cố đô lịch sử mà còn là trung tâm văn hóa, nơi hội tụ và sản sinh ra nhiều nhân tài kiệt xuất, đặc biệt là trong lĩnh vực văn học. Trong số những tác gia tiêu biểu của văn học trung đại, Tùng Thiện Vương Miên Thẩm nổi lên như một ngôi sao sáng, để lại di sản đồ sộ và có tầm ảnh hưởng lớn.
Tùng Thiện Vương Miên Thẩm, tên thật là Nguyễn Phúc Miên Thẩm, sinh năm 1819 tại cung Thanh Hoà, trong Đại nội Kinh thành Huế. Ông là con trai thứ 10 của vua Minh Mạng, em ruột vua Thiệu Trị và chú của vua Tự Đức. Ngay từ nhỏ, Tùng Thiện Vương đã bộc lộ tư chất thông minh, ham học và đam mê đọc sách. Năm 4 tuổi, ông đã được vua cha cho chữ và đọc sách. Đến năm 9 tuổi, ông đã tự sáng tác bài thơ.
Tùng Thiện Vương được chúa Nguyễn và triều đình đặc biệt chú trọng nuôi dưỡng, giáo dục. Ông được chăm sóc, nuôi dưỡng hết sức chu đáo, có điều kiện tốt nhất để học hành và phát triển tài năng. Năm 12 tuổi, Miên Thẩm đã nổi tiếng về tài thơ. Mặc dù xuất thân hoàng tộc, ông không chỉ giỏi về kiến thức khoa học mà còn uyên bác trong nhiều lĩnh vực khác. Ông thường cùng với em trai mình là Tuy Lý Vương đã miệt mài học hỏi kiến thức.
Khoảng 17 – 18 tuổi, Miên Thẩm đã là người hào hoa, phong nhã, có trí thức sâu rộng. Văn học uyên bác và sự rèn luyện của ông hưởng từ mẫu mực lí tưởng đương thời, đó là giới quan lại, các danh sĩ và vua Tự Đức.
Tùng Thiện Vương là một người rất khéo đối xử với người khác. Ông sống giản dị, hiếu thảo và có tầm nhìn xa trông rộng. Điều này giúp ông luôn giữ được sự ổn định và vị trí quan trọng trong triều đình.
Đóng góp lớn nhất của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm nằm ở sự nghiệp thơ văn đồ sộ của ông. Ông sáng tác không ngừng nghỉ và để lại khối lượng tác phẩm khổng lồ, được tập hợp trong các bộ sách như Thượng Sơn thi tập, Thượng Sơn thi thoại, Thượng Sơn văn di, Nạp bị thi tập, Đốc ngã thư sao, Lão sinh thường đàm, Tinh y kĩ, Kinh kí thi, Thị tửu hợp biên, Học giả chí, Thức cốc thiên, Lịch Đại thi tuyển duyệt bình, Nam Cầm phả, Lịch đại dĩ vương hệ thống đồ, Lịch đại thi nhân tiểu sử, Thị kinh điển nghĩa ca. Tổng cộng, ông có tới 54 quyển, chia làm 8 tập, với hơn 2.200 bài thơ. Đây là một khối lượng tác phẩm đồ sộ, được đánh giá là đồ sộ nhất trong văn học trung đại Việt Nam.
Tùng Thiện Vương Miên Thẩm thường sáng tác với phong cách tự nhiên, dung dị, không câu nệ khuôn mẫu. Thơ của ông thường thể hiện tâm hồn thanh nhã, đằm thắm và sự am hiểu sâu sắc về cuộc sống thiên nhiên, con người. Ông không chỉ viết về phong cảnh mà còn nói lên nỗi niềm về số phận, về những thay đổi của đất nước dưới tác động của thực dân Pháp xâm lược.
Ông được đánh giá là người có vị trí nổi bật trong giới văn chương triều Nguyễn, được so sánh với Cao Bá Quát và Nguyễn Văn Siêu. Các tác phẩm của ông không chỉ mang giá trị văn học mà còn là nguồn tư liệu quý giá về lịch sử, văn hóa, xã hội Việt Nam thế kỷ XIX. Ông qua đời vào ngày 30 tháng 4 năm 1870, để lại niềm tiếc thương vô hạn. Mộ Tùng Thiện Vương tọa lạc tại khu nghĩa trang gần chùa Từ Hiếu, thành phố Huế, là nơi để tưởng nhớ về một vị hoàng tử tài hoa, một nhà văn hóa lớn đã cống hiến trọn đời cho văn học nước nhà.